Yavru Kedi Sahiplenmeden Önce Bilmeniz Gereken 10 Şey
Yavru Kedi Sahiplenmeden Önce Bilmeniz Gereken 10 Şey
Kliniğe her hafta birkaç yeni yavru kedi gelir. Kutunun içinde, havlunun altında, bazen bir montun cebinde. Sahipleri hep aynı heyecanı taşır. Ben de o heyecanı bozmadan, ama birkaç gerçeği hızlıca söyleyerek başlarım: bir yavru kedi, ilk 3 ayda hayatının geri kalanı için ne gerekiyorsa onu öğrenir. O yüzden ilk haftalarını doğru geçirmek bir lüks değil, çoğu sorunun önüne geçer.
Aşağıdaki 10 madde, sahiplenmeden önce aklanızda olması gerekenler. Sıralama önem sırası değil, zaman sırası.
1. En az 8 haftalık olmasını bekleyin
Annesinden ve kardeşlerinden erken ayrılan yavru, hem bağışıklık hem davranış açısından zayıf başlar. Anne sütüyle gelen antikorları eksik kalır; oyun sırasında ısırma ve tırmalamanın sınırlarını kardeşlerinden öğreniyordu, onu da öğrenemez. Tavsiyem 8, tercihen 10-12 hafta. Kedi anne hayatta değilse ya da yavru sokakta tek başına bulunduysa, bu başka bir hikaye: onu muayene ettirin, biberon bakımı öğrenin, bize sorun.
2. İlk gününü veterinerde geçirin (ya da ilk 48 saati)
Sahiplendiğiniz yavru “temiz görünüyor” olabilir. Ama gözün göremediği şeyler var: kulak uyuzu, dış ve iç parazitler, solunum yolu enfeksiyonları, göz akıntısı. İlk muayenede kilo, kalp, göz, kulak, diş, göbek, bağırsak durumu… hepsine bakıyoruz. Sokaktan alınan ya da çok kedili ortamdan gelen yavrularda FeLV/FIV testi de öneriliyor; bu testler ağrısız ve hızlı [1].
3. Aşı takvimini kaçırmayın
Anne sütüyle gelen antikorlar 8-16 hafta arasında düşüyor, bu yüzden tek aşı yetmez; yavruya 3-4 haftalık aralıklarla birden fazla doz yapılıyor. AAFP ve AAHA’nın kedi aşılama rehberi, çekirdek aşıların (panlökopeni, kalisi ve herpes virüs, kuduz) 6-8 haftada başlayıp 16 haftalık olana kadar sürdürülmesini öneriyor [2]. Tüm takvimi kedi aşı takvimi yazımızda topladım. Aşı olmadan yavruyu evin dışına, diğer kedilerle yüz yüze bırakmayın.
4. Parazit kontrolü: iç ve dış
Yavru kedilerin çoğu, anne sütünden bulaşan solucanlarla doğar. Bu yüzden ilk kurt dökücü, 2-3 haftalıktan itibaren, 2 haftada bir dönemlik uygulanır (ESCCAP rehberi bu sıklığı öneriyor [3]). Pire için de yaşına ve kilosuna uygun ürünü veterinerden alın. Köpekler için olan pire damlasını kediye sürmek, veteriner hekime gitmenin en hızlı yoludur: bazı içerikler, özellikle permetrin, kedilerde ciddi zehirlenmeye neden olur.
5. Doğru mama, doğru düzen
Yavru kediye yetiskin maması vermeyin. Büyüyen kemik, kas ve beyin için daha yüksek enerji ve protein gerekiyor; yavru maması bunun için hazırlanıyor. Islak mamayı düzene sokun, kuru mamayı yanında bırakın. Mama değişimini yavaş yapın (7-10 gün): bir günde değişen mamayla bağırsak işleri bozulur. Ve süt vermeyin; kedilerin çoğu laktozu iyi sindiremez, ishale yol açar.
6. Kum kabı ve doğru kum
Kum kabını yemekten, sudan ve yatığından uzak tutun. Boyutu yavrunun rahatça girip dönebileceği kadar olsun, yüksek kenarlı bir kabu ilk günlerde zor gelir. Kum seçiminde, koku katılmış olanlardan kaçının, çünkü yavru burnuyla her şeyi tanır. İlk günlerde yemekten sonra kuma bırakırsanız çok hızlı öğrenir; bunun için ceza ya da bağırma gerekmez.
7. Evi önce siz keşfedin
Yavrunun ilk 2 haftası büyük bir keşif süreç. Yere inin, kedi gibi bakın: kablolar, ince iplikler, lastik, toka, bozuk para gibi yutulabilecek küçük nesneler, açık çamaşır makinesi, açık pencere. Yabancı cisim yuttuğunda karın ağrısıyla gelen yavrular görüyoruz, bu konuda yazı hazırlamıştık. Bitkiler de ayrı bir başlık: lilyum, bir yaprak bile kedi için ölümcül olabilir, ayrıntıları lilyum yazısında anlattım. Evde kedinin güvenle kemirebileceği bitkiler için kediler ve bitkiler yazımıza bakın.
8. İlk 7 haftayı kaçırdıysanız bile sosyalleştirin
Kedilerde sosyalleşme dönemi 2-7 haftalık yaşta en yoğun, ama 9. haftaya kadar sürüyor. Bu dönemde insan elinden, ev sesinden, süpürgeden, kutudan, taşıma çantasından korkmayan yavrular, yetişkinlikte daha az stresli oluyor [4]. Sahiplendikten sonra da bunu sürdürün: nazikçe kaldırın, pençelerini, kulağını, ağzını kontrol edin, taşıma çantasını evde açık bırakın ki kedi içinde uyuyabilsin. Yaşlanınca veteriner ziyaretleri de çok daha rahat geçer.
9. Oyun, tırmalama ve ısırma
Yavru kedi elinizi oyuncak sanacak. Bırakmayın, kendi eliyle oynamasına izin vermeyin, bir tele ya da tüylü oyuncakla değiştirin. Sert tepki verirseniz korkar, oyunu devam ettirir. Bir de tırmalama tahtasını hemen alın: kanepeni kurtarmanın yolu, kediyi cezalandırmaktan değil, ona kendi sevdiği bir yer sunmaktan geçiyor. AAFP ve ISFM’nin ortak rehberi, kedilerin çevresel ihtiyaçlarını (tırmalama, kaçınıp saklanma, yükseklik, oyun) sıralarken bunu zorunlu tutuyor [5].
10. Kısırlaştırma, mikroçip ve evde yalnız kalma
Kısırlaştırmayı genellikle 5-6 aylık yaşta planlıyoruz. Dişilerde 6 aydan önce yapılan operasyon meme tümörü riskini belirgin şekilde düşürüyor [6]. Mikroçip, aynı operasyonla yapılabilir, kaybolursa tek garantiniz o. Mikroçip bilgisi için sayfamıza bakın. İşe gittiğinizde yavruyu bir odaya, mama, su, kum ve oyuncakla bırakabilirsiniz; ne kadar yalnız kalabileceği hakkında kediler evde kaç gün yalnız kalabilir yazımızı okuyun, ama yavruyu 8 saatten uzun yalnız bırakmayın.
Sık sorulan sorular
Yavru kedi kaç aylıkken yuvasından alınmalı? En az 8, tercihen 10-12 haftalık.
İlk veteriner ziyareti ne zaman? Sahiplendikten sonraki ilk 48 saatte, hiçbir belirti olmasa da.
Yavru kediye süt verilir mi? Hayır. İnek sütü yerine kedi sütü tozu denebilir ama sadece anne yoksa, veterinerle.
Hangi yaşta banyo? Mecbur kalmadıkça banyo yapmayın; kedi kendi temizler. Pire ya da yapışkan bir kirlilik varsa, veteriner önerisine uygun şampuanla, ilk aşılar bittikten sonra.
Sahiplenme sürecinde ilk muayene için randevu almak ve sorularınızı 0 555 388 70 35 numarasından bize sorabilirsiniz.
