Köpek Kısırlaştırma: Ne Zaman Yapılır, Ameliyat Sonrası Bakım Nasıl Olmalı?

Bu soruyu yılda yüzlerce kez duyuyorum: “Hocam, kısırlaştıralım mı, ne zaman yapalım?” Bir zamanlar cevabım çok kısaydı: “6 aylıkken yapalım.” Artık öyle değil. Son 10-15 yıldır yayınlanan çalışmalar, zamanın ırka, boya, cinsiyete ve yaşam biçimine göre değişmesi gerektiğini gösteriyor.

Bu yazıda hem ne zaman yapılacağını, hem de ameliyattan sonra ilk iki haftanın nasıl geçmesi gerektiğini sırayla anlatayım.

Kısırlaştırma neden yapılır?

Birkaç ayrı sebebi var, hepsi aynı ağırlıkta değil:

• Kızgınlık dönemini (kanama) ve istenmeyen gebelikleri önlemek
• Dişilerde rahim iltihabı (piyometra) riskini sıfıra indirmek. Piyometra yaşlı köpeklerde ölümcül olabilen bir acildir
• Erkeklerde testis kanseri,
• Gezme, işaretleme, başka erkek köpeklere saldırganlık gibi hormona bağlı davranışları hafifletmek.

Ne zaman yapılmalı?

Küçük ırklarda, yani yetişkin kilosu 20 kiloyu geçmeyenlerde, 6-9 aylık yaş gayet yerinde. Bu köpeklerde kas ve eklem sorunları çok daha az görülüyor. Aslında mesele orta ve büyük ırkta başlıyor.

Ben şu çerçeveyi kullanıyorum, ama köpeğin kendi durumuna göre esnetiyorum:

Ameliyattan önce

• Açlık: Ameliyattan 12-14 saat önce mama kesilir. Su, sabaha kadar serbest, sabahı veteriner söylerse kaldırılır.
• Kan tahlili: Genç ve sağlıklı hayvanlarda bile anesteziden önce böbrek, karaciğer ve kan sayımı önerilir. Yaşlı ya da hastalığı olan hayvanda zorunludur.
• Aşılar ve parazit: Güncel olsun. Kuduz aşısı başta olmak üzere durumu ameliyattan önce hekiminize bildirin.
• Kızgınlıktaki dişi: Kızgınlığın ortasında ameliyat yapılabilir ama kanama riski yüksek ve süreç zorlaşır; çoğu hekim kızgınlığın bitmesini, yaklaşık 2-3 ay beklemeyi tercih eder.

Ameliyat nasıl yapılır?

Genel anestezi altında. Dişilerde karının alt orta çizgisinden küçük bir kesiyle yumurtalıklar ve rahim çıkarılır. Erkeklerde ise testisler, skrotumun önünden yapılan küçük bir kesiden alınır. Operasyon, hastanın büyüklüğüne göre 30-90 dakika sürer. Aynı gün akşam eve gidebilen hastalarımızın çoğu, anestezi etkisini atlattıktan sonra çok kısa bir sürede normale döner.

Ameliyat sonrası bakım: ilk 24 saat

Bu kısım kritik, ama çok zor değil.

• Eve gelince köpek uykulu, hafif sendeleyici olabilir. Sessiz, ısınmış, zemin kaygan olmayan bir yer hazırlayın.
• İlk yemek, aşırı az miktarda ve hafif olsun. Kusarsa, ertesi gün tekrar deneyin.
• Su verin ama çok değil, kusarsa zorlamayın.
• Merdiven çıkmak, zıplamak, koşmak: kesinlikle yok. Tasma ile sadece tuvalet için dışarı çıkarın.
• Veterinerin yazdığı ağrı kesiciyi tam doz, tam süre verin. İnsan ağrı kesicileri (parasetamol, ibuprofen) köpeklere zararlıdır, hiçbir zaman kendi kafanıza göre ilacı değiştirmeyin.

14 günlük iyileşme süreci

Yakalık (Elizabeth collar) ya da ameliyat kıyafeti. Dikişleri yalama, ameliyat sonrası en sık karşılaştığımız sorunlardan biri. 10-14 gün boyunca yakalık takılı kalmalı; “bir dakika çıkarayım” demeyin, o bir dakika yeterli. Yakalık boğaza sert geliyorsa, şişme yakalık ya da veteriner hekim onaylı ameliyat kıyafeti’si de alternatif olabilir.

Yara kontrolü. Her gün sabah-akşam dikişe bakın. Hafif kızarıklık ve küçük bir sertlik normal. İltihap, akıntı ve açılma normal değildir. Her gün aynı açıdan fotoğraf çekip karşılaştırmak işe yarar.

Aktivite. İlk 10-14 gün kısa, tasmalı yürüyüşler. Parkta koşma, diğer köpeklerle oyun ve yüzme yok. Bu en sık atlanan kural, çünkü köpek 2. günden itibaren iyi hisseder; yarası ise iyileşmedi.

Banyo. Dikiş alınana kadar yok. Yara kuru kalmalı.

Kontrol. 10-14. gün dikiş kontrolü. Erişen dikiş kullanıldıysa bu kontrol yine de yapılır; yara kapanışını gözle bakarız.

Aşağıdakilerden biri varsa randevuyu beklemeyin, bize ulaşın:

• Dikiş yerinden devam eden ya da damlayan kan
• Yara kenarının açılması, içeriden bir şeyin görülmesi
• Karında ya da skrotumda belirgin şişlik, ele sıcak gelen bir yumru (seroma ya da hematom olabilir)
• 24 saati geçen iştahsızlık, tekrar eden kusma
• Soluk diş eti, nefes darlığı, çok durgunluk
• 24 saat boyunca tuvalet yapamama
• Sarımsı ya da kokulu akıntı, ateş

Ameliyattan sonra kilo

Kısırlaşınca köpeğin enerji ihtiyacı düşer, iştah ise artar. Bu kombinasyon, kilo aldırmayı kolaylaştırır. Ameliyattan 2-3 hafta sonra aynı mama miktarını koruyup tartı kontrolü yapmanızı, gerekirse öğün miktarını %10-20 azaltmanızı öneririm. Sonrasında 4-6 haftada bir tartılmak yeterli.

Sık sorulan sorular

Kısırlaştırma köpeğin karakterini değiştirir mi? Tanıdığınız köpek aynı köpek olarak kalır. Gezme isteği, işaretleme ve erkekler arası saldırganlık azalabilir. Korku ya da kaygıya bağlı davranışlar ise kısırlaştırmayla çözülmez, bazen artabilir.

Dişi köpek bir kez doğurmalı mı? Hayır, tek bir doğum hiçbir sağlık faydası sağlamaz.

Yaşlı köpek kısırlaştırılabilir mi? Evet, ama ameliyat öncesi tahlil, kalp ve kan basıncı kontrolü şart. Piyometra gibi acil durumlarda zaten karar bu hale gelir.

Ameliyat ne kadar sürer, aynı gün taburcu olur mu? Çoğu hasta aynı gün akşamı eve gider. Detaylar için bizi arayabilirsiniz.

Kısırlaştırma için ya da bu konuda soracaklarınız için 0 555 388 70 35 numarasından randevu alabilirsiniz. Narlıdere’deki kliniğimizin cerrahi hizmetleri hakkında ayrıntı için hizmetler sayfamıza göz atın. Erkek kediler için ayrı bir yazımız var: erkek kedi kısırlaştırma operasyonu ne kadar sürer.